سرانه مصرف نوشابه‌های گازدار در ایران ۴۲ ليتر است. با مقایسه این آمار با آمار دیگر کشورهای جهان به این نتیجه وحشتناک می‌رسیم که ما در سرانه مصرف نوشابه‌هاى گازدار مقام اول را در جهان پیدا کرده‌ایم !!! برای این که بیشتر تعجب كنيد، بد نیست بدانید که :
ميانگين مصرف نوشابه‌هاي گازدار در دنيا براي هر فرد 10 ليتر است.
در بيست سال اخير، مصرف نوشابه هاى گازدار در كشور، نزديك به ۱۵ درصد رشد داشته است.
در طی همين بیست سال، مصرف شير و لبنيات، تنها حدود يك دهم درصد رشد كرده است.
سرانه‌ مصرف لبنيات در ايران
كمتر از يك سوم استاندار جهاني است.
طبق آمار، ۹۰ درصد كودكان ۲۴ ماهه تا ۱۲ ساله کشورمان، روزانه
حداقل يك بار پفك و نوشابه مصرف كرده‌اند.
25 درصد از كودكان ايرانى به نوعی با سوء تغذيه دست‌ به ‌گریبانند.

در نوشابه هاي رژيمي به جاي شكر از شيرين كننده هاي مصنوعي عمدتاً آسپارتام استفاده مي كنند كه خود اين ماده، اشتهاآور است و مي تواند باعث سردرد، سرگيجه و كاهش حافظه شود. مصرف بيش از اندازه آسپارتام خالي از عارضه نيست. تومور مغزي، نقص عضو جنين و بروز حمله هاي صرع بعضي از اين عوارض هستند.

مصرف مداوم نوشابه به علت بالا بودن اسيد فسفريك آن باعث پوكي استخوان و پوسيدگي دندانها مي شود. همچنين خوردن نوشابه باعث چاقي و افزايش وزن مي شود. همچنين باعث توليد انسولين زياد در بدن مي گردد كه فرد را يك قدم براي ابتلا به ديابت نزديك مي كند. قند موجود در يك بطري نوشابه گازدار برابر با دو بسته شكلات است.

با توجه به علاقه اكثر افراد به مصرف نوشابه‌ها به عنوان اولین سؤال بهتر است كمی راجع به تركیبات این نوشیدنی‌ها بدانید.زرد بهتر است یا مشکی؟

دكتر سیدضیاءالدین مطهری- رئیس انجمن تغذیه ایران و دانشیار دانشگاه علوم پزشكی ایران-در این باره توضیح می دهند: 
* اجازه بدهید قبل از پرداختن به پاسخ این سؤال،به ذكر نكته‌ای بپردازم؛ نه‌تنها انواع نوشابه‌ها،بلكه اغلب تنقلات دیگر نیز در سطح وسیعی تولید و به مصرف رسانده می‌شوند كه ضرر و زیان آنها كمتر از نوشابه‌ها نیست.
و اما در رابطه با پاسخ سؤال شما فرمول واقعی و حقیقی تهیه و تولید درصد مواد هر نوع نوشابه‌ای جزو اسرار تولیدكنندگان بوده و غیر از مواد اصلی و شناخته‌شده‌ای كه جنبه كلی دارد،مواد كاربردی دیگر اعلام نمی‌شود و حتی درصد واقعی آنها نیز به طور دقیق معلوم و مشخص نیست، ولی به طور كلی می‌توان گفت تركیبات عمده یك لیتر نوشابه حدوداً 894 میلی‌لیتر آب، 104گرم شكر، حدود 2گرم (به فراخور نوع نوشابه) مواد رنگی، نگهدارنده، طعم‌دهنده، احتمالاً كافئین یا كولا و اسانس‌های مختلف، اسید فسفریك و دی‌اكسیدكربن است.

 در رابطه با نوشابه‌های بدون قند چطور؟
*  در مورد نوشابه‌های فاقد شكر نیز بیشتر از ماده‌ای به نام آسپارتام Aspartam كه یك شیرین‌كننده مصنوعی با قدرت شیرین‌كنندگی 200برابر قند است استفاده می‌شود.در همین جا قابل ذكر است كه این ماده در حرارت بیش از 100 درجه خاصیت خود را از دست می‌دهد.

* جزو تركیبات آن دو اسید آمینه اسید آسپارتیك و فنیل آلانین هستند و از این جهت افرادی كه به بیماری فنیل كتون اوریا مبتلا هستند نبایستی از موادی كه حاوی آسپارتام هستند استفاده كنند، همچنین كودكان و جوانانی كه بیش‌فعال هستند باید از خوردن نوشابه‌های رنگی به‌ویژه آنهایی كه زردرنگ هستند خودداری كنند.

 مواد مضری كه در نوشابه‌ها وجود دارند چه موادی هستند؟
*  اصولاً باتوجه به گستردگی مصرف و میزان استفاده روزانه می‌توان گفت كلیه تركیبات به كار برده شده از شكر تا آسپارتام وسایر مواد نام برده شده می‌توانند در طول زمان عوارضی را زمینه‌سازی و اتخاذ كنند به خصوص اگر از حد متعارف بیشتر مصرف شوند.
چه عوارضی را به این مواد می‌توان نسبت داد؟
* درصورت مصرف بیش از حد و دایمی می‌توانیم موارد زیر را در رابطه با این موضوع برشماریم:
سنگ كلیه و آلرژی‌های گوناگون پوستی مثل كهیر و راش‌های پوستی،عوارض ریوی مثل آسم و خس خس سینه،آب‌ریزش بینی كه ناشی از مواد‌رنگی،نگهدارنده‌ها و طعم دهنده‌های به كار برده شده هستند.
* فشار خون،ضربان نامنظم قلب،بروز اضطراب كه ناشی از كافئین موجود در گروهی از نوشابه‌ها هستند.چاقی و افزایش وزن به علت دارا بودن حداقل بیش از صدكالری قند در هر لیوان مصرفی در مورد نوشابه‌های حاوی قند(زمینه‌سازی برای بروز بیماری‌های قلبی-دیابت) و پوسیدگی دندان‌ها به علت خاصیت اسیدی نوشابه‌های گازدار و در نهایت كاهش جذب كلسیم به علت وجود اسید فسفریك و سوق یافتن به سمت پوكی استخوان و سستی دندان‌ها و اما در قبال نوشابه‌هایی كه به جای قند از آسپار تام استفاده شده در صورت مصرف مداوم و بیش از اندازه عوارض گوناگونی در رابطه با خود ماده آسپارتام برشمرده می‌شود كه بالغ بر دهها عارضه جانبی هستند.
در چه سنینی باید از این مواد استفاده كرد؟
- متأسفانه گستردگی مصرف نوشابه‌های گوناگون كه طیف وسیعی از افراد (نوزادان تا كهنسالان) را دربرگرفته به طور كلی صحیح نیست.

 10دقیقه بعد : 10 قاشق چای‌خوری شکر وارد بدنتان می‌شود. می‌دانید چرا با وجود خوردن این حجم شکر دچار استفراغ نمی‌شوید؟ چون اسید فسفریک، طعم آن را کمی می‌گیرد و شیرینی‌اش را خنثی می‌کند.

20دقیقه بعد : قند خونتان بالا می‌رود و منجر به ترشح ناگهانی و یک ‌جای انسولین می‌شود. کبدتان شروع می‌کند به تبدیل قند به چربی تا قند خون، بیشتر از این بالا نرود..

40 دقیقه بعد : حالا دیگر جذب کافئین کامل شده؛ مردمک‌های‌ چشمتان گشاد می‌شود، فشار خونتان بالا می‌رود و در پاسخ به این حالت، کبدتان قند را به داخل جریان خون
رها می‌کند. گیرنده‌های آدنوزین مغز حالا بلوک می‌شوند تا از احساس خواب‌آلودگی جلوگیری کنند.

45 دقیقه بعد : ترشح دوپامین افزایش پیدا می‌کند و مراکز خاصی در مغز، که حالت سرخوشی ایجاد می‌کنند، تحریک می‌شوند. این همان مکانیسمی است که در مصرف هروئین منجر به ایجاد سرخوشی می‌شود.

60 دقیقه بعد : اسید فسفریک موجود در نوشابه، داخل روده کوچک، به کلسیم، منیزیم و روی می‌چسبد. متابولیسم بدن افزایش پیدا می‌کند. میزان بالای قند خون و شیرین‌کننده‌های مصنوعی، دفع هرچه بیشتر کلسیم را از طریق ادرار باعث می‌شوند.

مدتی بعد : کافئین در نقش یک داروی مدر (ادرارآور) وارد عمل می‌شود. حالا دیگر کلسیم و منیزیم و رویی که قرار بود جذب بدن شود، بیش از
پیش از طریق ادرار دفع می‌شود و به همراه آن مقادیر زیادی آب، سدیم و دیگر الکترولیت‌ها نیز از دست می‌رود.

مدتی بعدتر : کم‌کم آن غوغایی که در بدن‌تان ایجاد شده بود فروکش می‌کند و نوبت به افت قند می‌رسد. در این مرحله یا خیلی حساس و تحریک‌پذیر می‌شوید یا خیلی کرخت و بی‌حال. حالا دیگر تمام آن آبی را که از طریق نوشابه وارد بدن خود کرده بودید، دفع کرده‌اید؛ آبی که می‌شد به جای اسید و کافئین
و شکر، حاوی مواد مفیدی برای بدن‌تان باشد. تا چند ساعت بعد اثر کافئین هم از بین می‌رود و شما هوس یک نوشابه دیگر می‌کنید.

 - خاصيت اسيدي نوشابه به از بين بردن زنگ زدگي باتري خودرو منجر مي شود. تقريبا تمامي نوشيدني هاي گازدار حاوي اسيد کربنيک، لکه ها و رسوب هاي زنگ را از بين مي برد. مقداري نوشابه روي باتري ريخته، بگذاريد مدتي بگذرد. سپس با يک پارچه خيس آن را تميز کنيد.

2 - ديگر لازم نيست براي باز کردن پيچ و مهره هاي زنگ زده اذيت شويد. پارچه خيس شده در نوشابه را براي چند دقيقه دور پيچ و مهره ها بگذاريد. پيچ به راحتي باز مي شود.

3 - کاغذ آلومينيومي آغشته به نوشابه را روي لکه هاي زنگ در قسمت بدنه خودرو بماليد تا به راحتي از بين برود.

4 - براي نگه داري با طراوت و طولاني تر گل ها يک فنجان نوشابه را توي گلدان خالي کنيد. قند موجود در نوشابه طراوت، شادابي و عمر بيشتري به گل ها خواهد بخشيد. در گلدان هاي شفاف مي توانيد از نوشابه هاي بي رنگ مانند سون آپ يا اسپرايت استفاده کنيد.

5 - براي از بين بردن بو و کثيفي توالت، مقداري نوشابه روي کف بريزيد و پس از يک ساعت شست وشو دهيد.

6 - براي باز کردن راه هاي لوله فاضلاب يک شيشه 2 ليتري نوشابه توي چاه خالي کنيد.

7 - هر گاه آدامس به موهاي شما چسبيد، آن قسمت را با نوشابه خيس کنيد و پس از چند دقيقه بشوييد.

8 - براي نرم کردن گوشت آن را در مقداري نوشابه بخوابانيد و سپس بپزيد.

9 - براي تميز و براق کردن سکه هاي معمولي آن ها را توي نوشابه بخوابانيد.

10 - براي رفع لکه هاي روغن از روي موزائيک ابتدا مقداري خاک روي لکه ريخته، قدري بساييد. پس از جمع کردن خاک، نوشابه روي آن قسمت بريزيد و بگذاريد 20 دقيقه بماند. در انتها با مخلوطي از يک چهارم پيمانه مواد شوينده و يک چهارم پيمانه سفيد کننده حل شده توي يک گالن آب، قسمت مذکور را شست وشو دهيد.

1- نوشابه عامل افزایش فشار خون است

فشار خون بالا یک عامل خطرزا برای بیماری قلب و عروق است. خطر حمله قلبی یا سکته مغزی برای کسی که میزان فشار خون او 5/13 بر 5/8 است دو برابر کسی است که فشار خون او 5/11 بر 5/7 است.

بررسی‌ های محققان انگلیسی و آمریکایی نشان می ‌دهد به ازای هر قوطی نوشابه شکردار که در روز مصرف شده باشد، فشار خون به ‌طور منظم بالاتر می ‌رود.

داده ‌های مربوط به بیش از 2هزار و 500 نفر نشان می ‌دهد که نوشیدن بیش از 355 میلی لیتر آب میوه ی شکردار یا نوشابه ی گازدار در روز می ‌تواند توازن فشارخون را به هم بزند.

دانشمندان معتقدند که شکر زیاد در خون باعث به هم خوردن حالت عادی رگ‌ ها و میزان نمک در بدن می‌ شود. نوشیدنی ‌های رژیمی که با شیرین کننده‌ های مصنوعی شیرین شده باشند، چنین خطری را ندارند. مالکان صنعت نوشابه ‌سازی می‌ گویند که محصولات آن ها در صورتی که به اندازه مصرف شوند، خطری ندارند. انجمن قلب آمریکا می‌ گوید که نباید هفته ‌ای بیش از 3 قوطی 355 میلی لیتری نوشابه مصرف کرد.

در این مطالعه در 4 مورد از داوطلبان 40 تا 59 ساله از انگلیس و آمریکا خواسته شد تا آن چه را در 24 ساعت قبل نوشیده بودند، ثبت کنند. همچنین نمونه ادرار آن ها گرفته و فشارخون شان اندازه‌ گیری شد. به ازای مصرف هر یک قوطی اضافه نوشابه شکردار در روز، فشار بیشینه داوطلبان 6/1 میلی متر جیوه و فشار کمینه آن ها 8 دهم میلی‌ متر جیوه بیشتر بود.

در مجموع به‌ نظر می ‌رسید کسانی که مقدار زیادی نوشیدنی ‌های شیرین شده با شکر مصرف می‌ کردند، رژیم‌ های غذایی بدتری داشتند و احتمال اضافه وزن آن ها بیشتر بود. اما صرف ‌نظر از این مسئله، ارتباط آن با فشار خون حتی پس از احتساب عواملی مثل وزن و قد، قابل توجه بود.

2- نوشابه هضم غذا را با مشکل مواجه می ‌کند

دکتر فریده شیشه‌ بر در این باره می گوید: تقریبا همه مواد و ترکیبات موجود در نوشابه مضر هستند و هیچ ماده مفیدی در آن وجود ندارد. نوشابه‌ های بی ‌رنگ هم اگر چه فاقد رنگ‌ های شیمیایی هستند، مضرات زیادی دارند و مصرف آن ها توصیه نمی ‌شود. وی با بیان این که مصرف نوشابه با هدف هضم غذا و یا به عنوان نوشیدنی همراه غذا به هیچ وجه توصیه نمی ‌شود، افزود: دستگاه گوارش بدن برای هضم غذا نیازی به نوشابه ندارد و نباید با هدف تسریع هضم غذا نوشابه مصرف کرد. برخی افراد هم نوشابه را به عنوان یک نوشیدنی و برای خنک شدن بدن مصرف می‌ کنند که به این افراد نیز توصیه می ‌شود نوشیدنی‌ های سالم را جایگزین کنند.

افرادی که با مشکل ترشح زیاد و یا کم اسید معده مواجه هستند باید با مراجعه به پزشک و درمان دارویی این مشکل را حل کنند و مصرف نوشابه نه تنها تاثیری در این زمینه ندارد، بلکه می ‌تواند عوارضی هم به همراه داشته باشد.

این متخصص تغذیه با اشاره به این که غذاهای چرب دیرهضم هستند، خاطرنشان کرد: پس از مصرف غذاهای چرب اگر نوشابه و یا هر مایع دیگری مصرف شود، موجب رقیق شدن اسیدهای گوارشی می‌ شود و درنتیجه هضم غذا با مشکل مواجه خواهد شد.

مصرف آب، شربت‌ های طبیعی، دوغ و ماءالشعیر به همراه غذا نسبت به نوشابه مضرات کمتری دارد ولی مصرف این مایعات به همراه غذا نیز توصیه نمی ‌شود.

مواد غذایی پس از مصرف در درون معده از نظر دمایی تعدیل می ‌شوند و به دمای مناسب برای هضم می ‌رسند، این در حالی است که مصرف نوشیدنی ‌های سرد به همراه غذا، تعدیل حرارت مواد غذایی را مختل می ‌کند که در نتیجه آن هضم غذا با مشکل مواجه می ‌شود.

3- نوشابه خطر سکته را افزایش می ‌دهد

مصرف مداوم و منظم نوشابه، خطر ابتلا به سکته را تا 61 درصد افزایش می ‌دهد. پژوهشگران دانشگاه میامی میلر با تحقیق بر روی بیش از دو هزار و 500 نفر، در صدد یافتن پاسخی برای پرسش مربوط به تاثیر نوشابه بر سلامت انسان پس از 9 سال بودند. در نهایت آنان به این نتیجه رسیدند افرادی که به طور منظم نوشابه مصرف می‌ کنند تا 61 درصد بیشتر از دیگران و کسانی که مصرف به مراتب کمتری دارند، در خطر ابتلا به سکته قرار می ‌گیرند.

4- نوشابه ‌های گازدار موجب پوکی استخوان می شوند

دکتر زهرا عبداللهی معاون دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشتمی گوید: نوشابه ‌ها علاوه بر قند زیاد، دارای املاح فسفات هستند که در جذب کلسیم غذا ایجاد اختلال می ‌کند و نهایتا مصرف مداوم نوشابه ‌های گازدار کمبود کلسیم و به دنبال آن پوکی استخوان را به دنبال دارد. پوکی استخوان موجب شکستگی ‌های خود به خود استخوان می‌ شود.

دکتر سید مرتضی صفوی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران نیز در این باره می گوید: اسید فسفریک علاوه بر ایجاد اختلال در گوارش غذا، باعث اسیدی شدن خون می شود که برای جلوگیری از پایین آمدن بیش از حد PH خون(اسیدی شدن) و خنثی سازی آن، بدن از کلسیم ذخیره شده در استخوان ها استفاده می کند.

در واقع اسید فسفریک موجود در نوشابه باعث کنده شدن کلسیم از استخوان ها می شود؛ از سوی دیگر برای جذب کلسیم موجود در غذاها از طریق دستگاه گوارش نیز نیاز به برقراری نوعی تعادل میان میزان کلسیم و فسفر است. وقتی این تعادل بر اثر نوشیدن نوشابه گازدار حاوی اسیدفسفریک به هم می خورد، جذب کلسیم از دستگاه گوارش نیز دچار اختلال می شود. بنابراین بدن از یک سو از کلسیم ذخیره شده در استخوان استفاده می کند و از سوی دیگر به راحتی نمی تواند کلسیم جذب کند، در نتیجه دچار نوعی فقر کلسیم و کاهش تراکم استخوانی و در نهایت پوکی بافت استخوانی خواهد شد. طبق نتایج جدیدترین تحقیقات علمی، افرادی که به میزان زیاد نوشابه مصرف می کنند، احتمال شکستگی استخوان در آن ها 3 تا 4 برابر کسانی است که نوشابه مصرف نمی کنند. به عنوان مثال خانمی که هر روز یک لیوان نوشابه مصرف می کند، 3 برابر بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دارد و اگر این زن ورزشکار باشد، میزان این خطر5 برابر افزایش می یابد. به گفته ی دکتر صفوی در حال حاضر سن ابتلا به پوکی استخوان در ایران کاهش یافته و به 35 سال رسیده است.

5- نوشابه ‌های گازدار عامل اصلی پوسیدگی دندان ها هستند

دکتر سعید نعمتی، دبیر علمی کنگره دندانپزشکی ترمیمی و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد می گوید: یکی از مهم ترین مسائلی که امروزه با آن مواجه هستیم، استفاده ی بی ‌رویه ی نوجوانان و جوانان از نوشابه‌ های گازدار و تنقلات حاوی مواد قندی است که در این سنین با توجه به افزایش فعالیت ‌های بدنی تمایل به مصرف این مواد نیز افزایش یافته و باعث ایجاد صدمات جبران ناپذیری بر بدن و دندان‌ ها می‌ شود.

نوشابه‌های گازدار به دلیل وجود ترکیبات CO2 و تبدیل آن به اسید کربنیک باعث عدم جذب کلسیم مواد غذایی و در نتیجه ایجاد مشکلات اسکلتی و پوکی استخوان می‌ شود و از طرفی حل شدن تدریجی مینای دندان و در نتیجه رنگ گرفتگی سطحی، ایجاد حساسیت، پوسیدگی ‌های ریز روی مینای دندان را به دنبال دارد.

بهترین جایگزینی برای تنقلات و نوشابه های گازدار، انواع مغزها و انواع دوغ می‌ باشد که در گذشته جایگاه خوبی در سبد غذایی ما ایرانیان داشته است و نه تنها فاقد اثرات پوسیدگی دندان ها است بلکه باعث تامین کلسیم مورد نیاز بدن نیز می ‌شود.

6- نوشابه موجب افزایش احتمال ابتلا به سرطان لوزالمعده می شود

محققان می ‌گویند مصرف نوشابه‌ های قندی بیش از دو بار در هفته می ‌تواند احتمال افزایش به سرطان لوزالمعده را افزایش می ‌دهد. به گزارش روییترز، مطالعه‌ ای بر روی 60 هزار نفر در سنگاپور نشان می دهد که افرادی که بیشتر به جای نوشابه‌ های قندی آب میوه می‌ نوشند کمتر در معرض این سرطان قرار می ‌گیرند.

مارک پریرا از دانشگاه مینسوتا که این مطالعه را رهبری می ‌کرده ‌است می ‌گوید شاید شکر عامل اصلی این امر باشد ولی افرادی که به طور مداوم نوشابه‌ های قندی می‌ نوشند به بیماری ‌های دیگری نیز مبتلا می ‌شوند.

وی می‌ گوید: "میزان بالای شکر این نوشیدنی‌ ها میزان انسولین را افزایش می‌ دهد و همین امر می ‌تواند سلول ‌های سرطان لوزالمعده را افزایش دهد."

این تیم تحقیقاتی بر روی 60524 مرد و زن سنگاپوری - چینی برای 14 سال مطالعه انجام دادند. در این بین 140 نفر مبتلا به سرطان لوزالمعده شده ‌اند و آن‌ ها که در هفته بیشتر از دو نوشابه ی قندی می ‌نوشند 87 درصد بیشتر در معرض ابتلا به این سرطان بودند. محققان معتقدند این نتایج قابل تعمیم به ساکنان کشورهای دیگر نیز هست.

7- نوشابه موجب افزایش احتمال ابتلا به سنگ های کلیوی

بالا رفتن میزان اسید فسفریک در خون بر عملکرد کلیه ها تاُثیر منفی داشته، از آن جایی که کلیه ها قادر به دفع سریع آن نمی باشند باعث وارد آمدن فشار مضاعف به کلیه ها می شود. همچنین مصرف نوشابه های گاز دار سبب می گردد تا کلسیم از استخوان ها خارج شده و درون خون جریان یابد که این امر به نوبه ی خود موجب رسوب کلسیم اضافی در کلیه ها گردیده که در نهایت منجر به تشکیل سنگ ‌های کلسیمی در کلیه ها می شود.

و در آخر جالب است بدانید محققان ثابت كرده‌ اند که اگر یک تکه ناخن، 72 ساعت در نوشابه ی حاوی اسید فسفریک باقی بماند به طور کامل حل خواهد شد.

منبع:سایت تبیان

ارزش تغذیه‌ای این نوشیدنی به دلیل رقیق‌بودن كمتر از ماست بوده و نمی‌توان آن را جایگزین این فرآورده كرد ...

دوغ یكی از سالم‌ترین نوشیدنی‌های سنتی ایران است كه مصرف آن خصوصا در فصول گرم سال بسیار توصیه می‌شود. این نوشیدنی برخلاف آبمیوه‌های صنعتی و نوشابه‌های گازدار برای كودكان بالای یك سال مناسب بوده و می‌تواند پروتئین، چربی، ویتامین‌هایB ، D، كلسیم و همچنین آب مورد نیاز بدن را تا حدودی تامین كند.

دوغ به دلیل طبیعت سرد، علائم گرمازدگی، خستگی و عطش را التیام بخشیده و مانند ماست، حاوی میكروارگانیسم‌های زنده و مفیدی است كه از رشد و تكثیر بسیاری از باكتری‌های مضر در دستگاه گوارش جلوگیری می‌كند.

معمولا دوغ را به روش سنتی و صنعتی تهیه می‌كنند. در روش سنتی یا روستایی ماست را به همراه آب در مُشك یا كیسه‌های پوستی می‌ریزند و تكان می‌دهند وبر اثر ضربات وارده دوغ حاصل می‌شود.

در این روش به دلیل آن كه نظافت كیسه‌های پوستی مشكل است احتمال آلودگی میكروبی در فرآورده حاصله زیاد است. به این جهت توصیه می‌شود دوغ را به صورت صنعتی یا خانگی تهیه كنید. در صنعت، ماست را با میزان مناسبی آب در تانك‌های مجهز به همزن مخلوط كرده و بعد از اختلاط كامل آن را با رعایت موازین بهداشتی سرد و بسته‌بندی می‌كنند. این نوشیدنی به دلیل آن كه در دمای گرم محیط و در برابر فساد مقاوم است نیاز به هیچ نگهدارنده مصنوعی نداشته و مصرف آن برای افرادی كه دچار عدم تحمل لاكتوز هستند، مناسب است.

البته دوغ صنعتی خالی از اشكال نیست. این نوشیدنی سرشار از نمك بوده و برای مبتلایان به فشار خون بالا، بیماران قلبی ـ عروقی و كسانی كه دچار نارسایی كلیوی هستند بسیار مضر است. بنابراین برای آن كه این افراد از مصرف این نوشیدنی مفید بی‌‌بهره نمانند، بهتر است در منزل و به صورت خانگی آن را تهیه كنند.

معمولا برخی افراد جهت ترش و گازدارشدن این نوشیدنی آن را در دمای محیط نگهداری می‌كنند. این روش نگهداری برای سلامت افراد مشكلی ایجاد نخواهد كرد. این نوشیدنی به طور طبیعی حاوی باكتری‌های مولد اسید لاكتیك و همچنین مخمرهای مولد گاز است كه در دمای محیط فعال‌تر و باعث ایجاد طعم اسیدی و گازی می‌شوند.

اما بد نیست بدانید اگر در این روش نگهداری آنزیم‌های تجزیه‌كننده پروتئین فعال شوند دوغ آلوده به كپك شده و بلافاصله تغییر رنگ و مزه داده و تاریخ انقضای آن سریع‌تر از آنچه روی بطری نوشته شده فرا می‌رسد كه استفاده از آن توصیه نمی‌شود. بنابراین بهترین روش برای ماندگاری مطلوب دوغ نگهداری آن در دمای یخچال است. دوغ اگر به وسیله گاز CO2 گازدار شود مضرات گاز افزوده‌شده به آن مانند نوشابه‌های گازدار خواهد بود.

اغلب برای طعم‌داركردن دوغ از نعنا، پونه، كاكوتی یا گلبرگ‌های خردشده گل‌محمدی و برخی عرقیات استفاده می‌شود كه علاوه بر ایجاد طعم خوشایند، بر خواص درمانی دوغ می‌افزاید.

دوغ حاوی نعنا و پونه، به ترشح شیره معده و هضم غذا كمك می‌كند و نفخ حاصل از دوغ را رفع و دل پیچه را التیام می‌بخشد. این دوغ خنك‌كننده محیط دهان بوده و به گردش هر چه بهتر خون كمك كرده، مجاری گوارشی را ضدعفونی و برای رفع سكسكه و اسهال ناشی از گرمی هوا نافع و به عملكرد مطلوب كبد كمك می‌كند. دوغ حاوی كاكوتی، مقوی قلب و معده بوده و مسكن سردردهای ناشی از گرمی هواست و به دلیل خاصیت ضدعفونی‌كنندگی، كرم‌كش قوی بوده و خلط‌آور خوبی است و برای التیام علائم رماتیسم نافع است. دیگر خواص دوغ كاكوتی شبیه به دوغ نعناست.

دوغ حاوی گلبرگ‌های گل‌محمدی بسیار معطر، مقوی قلب و كبد و اعصاب، آرام‌بخش و نشاط‌آور بوده و برای تنظیم عملكرد دستگاه گوارش نافع و رفع كننده بوی بد دهان است.

توصیه‌ها

*‌ مصرف دوغ به عنوان یك نوشیدنی سالم به همراه غذا در ماه‌های گرم سال توصیه می‌شود.

*‌ مصرف بیش از حد دوغ می‌تواند تعادل بدن را از وضعیت عادی خارج كند.

*‌ لفظ گرمادیده كه این روزها روی بطری برخی دوغ‌های صنعتی به چشم می‌خورد به این معناست كه دوغ حاصله بعد از آماده‌شدن دوباره پاستوریزه شده تا میكروارگانیسم‌های مایه ماست كاهش و دوغ ترش نشود. اغلب دوغ‌های معمولی این حرارت را نمی‌بینند. دوغ‌های سنتی از نظر بهداشت آب و مواد معطری چون سبزیجات و عرقیاتی كه به آن اضافه می‌شوند مشكوكند و موارد متعددی از آلودگی‌های میكروبی در آنها دیده شده است. بنابراین توصیه می‌شود كه دوغ را در بسته‌بندی‌های بهداشتی تهیه و به تاریخ مصرف و مجوز بهداشت آن توجه كرده و از خرید دوغ‌های بی‌نام و نشان اجتناب كنید.

معمولاً یک برش پیتزا دارای 300 کیلوکالری انرژی می‌باشد، بنابراین با خوردن یک برش پیتزا و در عرض چند دقیقه، قسمت عمده‌ای از کالری مورد نیاز روزانه بدن خود را تأمین کرده‌اید و در واقع خوردن چندین برش پیتزا، به سادگی سبب چاقی و اضافه وزن می‌شود.

از آنجایی که پیتزا حاوی کالری بسیار بالا، سدیم و چربی‌های اشباع‌شده می‌باشد، اساساً به عنوان یک وعده غذایی سالم در نظر گرفته نمی‌شود! بنابراین به هنگام برنامه‌ریزی برای وعده‌های غذایی افراد خانواده، حتماً به این موضوع توجه داشته باشید، زیرا غذاهای حاوی چربی فراوان منجر به اضافه وزن و چاقی بیش از حد خواهند شد.

اگر به رستوران می‌روید و سفارش پیتزا می‌دهید، قبل از خوردن پیتزا حتماً یک سالاد بدون سُس میل کنید تا معده شما کمی پُر شده و احساس سیری داشته باشید، زیرا این امر سبب می‌شود که شما پیتزای کمتری بخورید، چرا که با این کار از پُرخوری جلوگیری می‌کنید.

شما به راحتی می‌توانید یک پیتزای سالم در منزل تهیه کنید. می‌توانید پیتزایی آماده نمایید که علاوه بر این که شما را سیر می‌کند، فاقد مواد غذایی ناسالم، چربی و کالری زیاد باشد. مواد غذایی حاوی فیبر زیاد و کم‌کالری را جایگزین مواد غذایی حاوی کالری و چربی زیاد نمایید.

تصور این که می‌توان یک پیتزای سالم آماده نمود، شاید برای اغلب افراد سخت باشد، زیرا اکثر مردم فکر می‌کنند که غذاهای سالم به خوشمزگی غذاهای ناسالم نیستند، در حالی که این تصور کاملاً غلط است! بنابراین می‌توانید پیتزایی سالم، و در عین حال خوشمزه داشته باشید، به شرطی که از تازه‌ترین و بهترین مواد آن را تهیه کنید.

دستور تهیه یک پیتزای سالم:

پیتزای مدیترانه‌ای

این پیتزا هم خوشمزه است و هم مغذی و سالم! کافی است آن را با سالاد سبزیجات میل کنید تا غذای کاملی شود.

مواد لازم:

خمیر آماده پیتزا^*                                            1عدد

سس گوجه‌فرنگی بدون نمک                           نصف فنجان

سیر ریز شده                                                  1 حبه

مرغ پخته و خردشده                                       1 فنجان

زیتون بدون هسته و حلقه‌حلقه شده               نصف فنجان

آرتیشوی خردشده                                         1 فنجان

فلفل دلمه‌ای سبز یا قرمز خردشده                1 فنجان کوچک

پودر آویشن                                                    نصف قاشق چای‌خوری

ریحان خشک‌شده و یا تازه خردشده                 نصف فنجان

پنیر پیتزای کم‌چرب                                        1 فنجان

* که از آرد کامل (سبوس‌دار) تهیه شده باشد

روش تهیه:

* فر را از قبل روشن کنید و به دمای 200 درجه سانتی‌گراد برسانید.

* سُس گوجه‌فرنگی را بر روی خمیر آماده بمالید و سپس مواد نام‌برده شده را روی خمیر پیتزا بریزید.

* آنگاه پنیر پیتزا را بر روی آن‌ها ریخته و پیتزا را درون ظرف مخصوص فر قرار دهید و آن را داخل فر بگذارید. پس از 10 دقیقه پیتزا آماده می‌باشد.

5 نکته برای تهیه پیتزایی سالم:

1- خمیر پیتزا

برای تهیه یک پیتزای سالم، خمیر پیتزا باید از آرد حاوی سبوس کامل تهیه شده باشد.

2- سُس پیتزا

اکثر سُس‌های آماده که هنگام سرو پیتزا استفاده می‌شوند، حاوی شکر فراوان و مواد افزودنی می‌باشند. با استفاده از کمی ریحان تازه، اورگانو، آویشن، دانه‌های درشت فلفل سیاه که آسیاب شده‌اند، سیر رنده یا کوبیده شده و همچنین کمی گوجه‌فرنگی تازه و رنده شده می‌توان سس سالم و خوشمزه‌ای را در منزل تهیه کرد.

3- پنیر پیتزا

پنیری که برای تهیه پیتزا در نظر می‌گیرید، پنیر موزارلای کم‌چرب باشد، زیرا علاوه بر کالری کمتر دارای چربی کمتری نیز می‌باشد. پنیر سویا (توفو) و یا سایر پنیرهای کم‌چرب و یا حتی بدون چربی می‌توانند جایگزین‌های مناسب‌تری برای تهیه یک پیتزای سالم باشند. استفاده از پنیر رنده شده پارمیسان نیز گزینه مناسبی است.

4- مواد درون پیتزا

سبزیجات، سبزیجات، سبزیجات! تا جایی که امکان دارد مواد درون پیتزا را از سبزیجات به ویژه سبزیجات تازه انتخاب نمایید. سبزیجاتی مانند: کلم بروکلی، انواع فلفل، پیاز، زیتون و یا حتی میوه‌هایی مانند آناناس گزینه‌های خوبی برای پیتزای سالم می‌باشند. برای این که پیتزای شما حاوی مواد مغذی مانند پروتئین نیز باشد، می‌توانید از تکه‌های مرغ آغشته به پودر کاری، پنیر توفوی کبابی شده، گوشت ماهی، عدس و یا حتی لوبیا نیز استفاده کنید.

همچنین استفاده از گیاهان معطر مانند ریحان را به عنوان چاشنی فراموش نکنید.

5- اندازه پیتزا

پیتزا را در سایز کوچک (مینی پیتزا) تهیه نمایید. به جای خمیر معمولی از نان لواش و یا نان عربی (پیتا) استفاده کنید که اندازه کوچک‌تری دارند. استفاده از نان فرانسوی سبوس‌دار نیز می‌تواند جایگزین دیگری برای خمیر معمولی پیتزا باشد. به هنگام سرو پیتزا از بشقاب‌های کوچک استفاده کنید تا با این ترفند، کمتر پیتزا بخورید.

برای نخستین بار نتایج یک پژوهش انگلیسی نشان داده است کودکان زیر سه سالی که پیتزا، سیب زمینی سرخ کرده، چیپس و بیسکوییت زیادی می‌خورند در پنج سال آینده‌ی عمر خود IQ پایین‌تری خواهند داشت.

در واقع بهره‌ی هوشی این کودکان نسبت به کودکانی که تغذیه سالم‌تری حاوی میوه، سبزیجات و غذای خانگی دارند، کمتر خواهد بود.

مسئله‌ی نگران کننده تر این است که حتی اگر این کودکان بعد از سه سالگی تغذیه‌ی بهتری داشته باشند باز هم امکان دارد اثرات منفی فست‌فودهایی که خورده‌اند تا آخر عمر با آن‌ها بماند.

محققان معتقدند که تغذیه‌ی سالم و خوب در سه سال نخست تولد کودکان بسیار مهم است به خاطر این که در این سال‌ها مغز کودکان در حال رشد است.

کودکانی که تغذیه‌ای سرشار از چربی، قند و مواد غذایی تصفیه شده دارند به میزان کافی ویتامین و مواد مغذی دریافت نمی‌کنند این در حالی است که وجود ویتامین و مواد مغذی برای رشد مغز لازم و ضروری است.

البته پیش از این محققان از مضرات فست‌فودها روی بدن زیاد صحبت کرده‌اند. این که فست‌فودها باعث چاقی مفرط، ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی، آلزایمر و ... می‌شوند بر همه روشن است و متأسفانه از این به بعد باید آسیب‌هایی که به مغز انسان وارد می‌کنند را نیز به لیست بلند بالای خطرات و مضرات این غذاها اضافه کرد.

انسان‌های امروزی با چنان شتابی زندگی می‌کنند که  توجهی به سلامت خود و اطرافیان‌شان ندارند. درست است که زندگی مدرن با سرعت در حال جریان است و برای هماهنگی با آن باید با شتاب بیشتری عمل کرد اما آیا به نظرتان منطقی است چنان با شتاب زندگی کنیم که از سلامتی خود و کودکان‌مان غافل بمانیم؟

منبع:سایت تبیان